Bir Anda Uzaklaşmak: Ghosting ve Duygusal Kaçınma

Bazen ilişkilendiğimiz kişi aniden geri çekiliverir. Mesajlara daha geç dönmeye başlar, eskisi kadar yakın hissettirmez, ortadan kaybolur ya da hiçbir açıklama yapmadan ilişkiyi sessizce bitirir.

Bugün bu davranış çoğunlukla “ghosting” olarak adlandırılıyor. Özellikle modern ilişkilerde oldukça sık karşılaşılan bir durum. Ama çoğu zaman yalnızca “umursamazlık” ya da “saygısızlık” olarak açıklanamayacak kadar karmaşık bir psikolojik tarafı da olabilir.

Çünkü bazen insanlar gerçekten hissiz oldukları için değil; fazla hissettikleri için de uzaklaşırlar.

Şema terapi perspektifinden bakıldığında, bazı geri çekilme davranışları bir tür “kaçınma baş etme biçimi” olarak düşünülebilir. Yani kişi yoğun duygularla, kırılganlıkla, reddedilme korkusuyla ya da yakınlığın yarattığı kaygıyla baş etmekte zorlandığında, ilişkiden duygusal olarak uzaklaşmaya başlayabilir.

Aslında bu durum her zaman bilinçli değildir. Bazı insanlar yakınlık arttıkça içsel olarak bir alarmın devreye girdiğini hisseder.

Birinin gerçekten yaklaşması, görmesi, duygusal olarak temas kurması… Bunlar kulağa güzel gelse de bazı insanlar için aynı zamanda riskli de hissettirebilir.

Çünkü yakınlık bazen beraberinde şunları da getirir:

• Hayal kırıklığı ihtimali,

• Reddedilme korkusu,

• Yetersiz görünme kaygısı,

• Kontrolü kaybetme hissi,

• Bağımlı hale gelme korkusu,

• İncinme ihtimali.
  

Bu yüzden zihin bazen ilişkiyi sürdürmek yerine mesafe koymayı seçebilir. Kısa vadede bu geri çekilme rahatlatıcı gelebilir. Çünkü kişi o yoğun duygudan uzaklaşmış olur.

Ama uzun vadede genellikle başka bir yalnızlık yaratır.

Ghosting davranışının arkasında her zaman kötü bir niyet olmayabilir; bazen kişinin duygusal kapasitesinin sınırları olabilir. Bazı insanlar zor konuşmaları yapmayı hiç öğrenmemiştir. Bazıları duygularıyla temas etmekte zorlanır. Bazıları ise ilişki derinleştiğinde kendi kırılgan taraflarıyla karşılaşmaktan kaçınır.

Özellikle çocuklukta:

• duyguların konuşulmadığı,

• yakınlığın güvenli hissedilmediği,

• reddedilmenin yoğun yaşandığı,

• ya da kişinin duygusal ihtiyaçlarının karşılanmadığı ortamlarda büyüyen insanlar, yetişkinlikte de yakınlık karşısında geri çekilmeyi öğrenmiş olabilir.
  

Çünkü bazen mesafe, kişinin kendini koruma biçimidir.

Kaçınma davranışları kısa vadede koruyucu olsa da, uzun vadede kişinin gerçekten ihtiyaç duyduğu yakınlığı kurmasını zorlaştırabilir. İnsan bir yandan görülmek isterken, diğer yandan görünür olmaktan korkabilir. Bir yandan yakınlık ararken, diğer yandan yaklaşan kişiden uzaklaşabilir.

Bu içsel çelişki çoğu zaman dışarıdan “kararsızlık” gibi görünür. Ama içeride genellikle daha kırılgan bir süreç vardır.

Elbette her geri çekilme davranışı psikolojik bir savunma değildir. Bazen insanlar gerçekten ilgisini kaybedebilir, bazen de ilişkiyi sürdürmek istemeyebilir. Ancak sürekli tekrar eden bir uzaklaşma döngüsü varsa, bunun altında kişinin yakınlıkla kurduğu ilişkiye bakmak anlamlı olabilir.

Kaynakça

• Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema Therapy: A Practitioner’s Guide. New York: Guilford Press.

• Arntz, A., & Jacob, G. (2013). Schema Therapy in Practice: An Introductory Guide to the Schema Mode Approach. Wiley-Blackwell.

• Farrell, J. M., Reiss, N., & Shaw, I. A. (2014). The Schema Therapy Clinician’s Guide: A Complete Resource for Building and Delivering Individual, Group and Integrated Schema Mode Treatment Programs. Wiley-Blackwell.

• Bowlby, J. (1988). A Secure Base: Parent-Child Attachment and Healthy Human Development. Basic Books.

• Levine, A., & Heller, R. (2010). Attached: The New Science of Adult Attachment and How It Can Help You Find—and Keep—Love. TarcherPerigee.

• Gilbert, P. (2009). The Compassionate Mind. London: Constable.

• Schore, A. N. (2003). Affect Regulation and the Repair of the Self. W. W. Norton & Company.